• اینستاگرام اسمارتیز
  • ویزاکار
  • اکو کمپ کویری متین آباد

قلعه‌ی قهقهه؛ تبعیدگاه شاهزادگان نافرمان صفوی

19 تیر، 1399
17 تیر، 1399
مدت مطالعه :
تصور کنید در یک روز دل‌انگیز بهاری در جنگل‌های سرسبز بلوط و فندق قدم می‌زنید و به نغمه‌ی طبیعت گوش می‌سپارید. در پایان روز در چشمه‌ی آبگرم طبیعی خستگی از تن به در می‌کنید و بعد یک کاسه‌ی داغ آش دوغ! مشگین‌شهر برای گشت‌ و ‌گذار و لذت بردن از طبیعت عالی است. حتما از چشمه‌های آب‌درمانی و ‌پل معلق مشگین شهر شنیده‌اید اما حال بیایید با یکی از جذاب‌ترین و همزمان مخوف‌ترین جاذبه‌های این شهر آشنا شویم: قاه قالاسی یا به فارسی قلعه قهقهه مشگین شهر.
بهترین زمان دیدن قلعه قهقهه مشگین شهر
از آن‌جایی که این دژ در منطقه‌ی سرد و کوهستانی شمال‌غربی ایران قرار گرفته، آب‌وهوای آن سرد و نسبتا خشک است. توصیه‌ می‌کنیم اگر شما هم سرمایی هستید و با یک باد لرزه به اندام‌تان می‌افتد، در فصل زمستان به قلعه نروید. در ضمن آب‌و‌‌هوای سرد صعود به قلعه را دشوارتر می‌کند. با اینکه منطقه تابستان‌های معتدلی دارد اما اگر کمی حساس باشید، در تابستان هم ممکن است زیر تابش خورشید سوزان کوهستان آفتاب سوخته شوید! پس مناسب‌ترین زمان برای بازدید از قلعه فصل بهار است. البته اگر حوصله‌ی شلوغی و دردسرهای مسافرت نورورزی ندارید و از طرفی محدودیت زمانی هم ندارید، پس اردیبهشت دل‌انگیز بهترین زمان برای سفر شما به مقصد قلعه‌ قهقهه مشگین شهر است. در هر فصلی که قصد سفر دارید، یادتان باشد حتما  از قبل شرایط آب‌وهوایی را چک کنید تا در صورت بارش برف و... آماده باشید.
راه‌های دسترسی به قلعه‌ی قهقهه
برای بازدید از قلعه در دل کوهستان، ابتدا باید به استان اردبیل سفر کنید. قلعه قهقهه در 85 کیلومتری شمال شرقی مشگین‌شهر، در بخش مرادلو، بین روستای گنچویه و قره آغاج کلان از توابع مشگین‌شهر و همچنین در حدود 100 کیلومتری شهرستان اهر قرار گرفته. پس برای رسیدن به آن دو راه پیش رو دارید؛ از مسیر مشگین‌شهر به پارس‌آباد یا از جاده‌ی اهر به ورگهان. اگر مورد اول را انتخاب کردید باید در جاده‌ی مشگین‌شهر-پارس‌آباد از کنکرلو عبور کرده و به یک سه راهی برسید و سپس درست در سمت چپ این سه راهی تابلوی قلعه به شما خوش‌آمد می‌گوید. از سه راهی تا قلعه یک مسیر 45 کیلومتری ‌پیش‌رو دارید. اگر راه دسترسی دوم را انتخاب کنید، یعنی از جاده‌ی اهر– ورگهان، ابتدا به روستای وجنی می‌رسید و سپس از آنجا می‌توانید به سمت قلعه بروید قلعه قهقهه در 20 کیلومتری روستای وجنی قرار دارد. تنها راه دسترسی به دژ از مسیر شمال‌شرقی است. با کمی پیاده‌روی موافقید؟ برای صعود به قلعه ‌قهقهه یک پیاده‌روی یک ساعته در‌پیش روی شماست تا به ورودی قلعه برسید. بهتر است برنامه‌ی بازدید از قلعه را برای صبح بگذارید تا به تاریکی هوا نخورید. هزینه‌‌ی بازدید از دژ‌ قهقهه رایگان است و حدود دو ساعت زمان برای دیدن این جاذبه‌ی گردشگری در نظر بگیرید.

“برای رسیدن به قلعه قهقهه با هر وسیله‌ای می‌توانید به دشت‌های اطراف قلعه برسید اما در نهایت باید برای دیدن خودِ قلعه 1 ساعت پیاده‌روی کنید.”


قلعه‌ی قهقهه در ارتفاع 300 متری قله‌ی کوه ساخته شده.
 دورنمای قلعه و تابلوی راهنمایی که اطلاعات جالب آن را نوشته.
دانستنی‌هایی قبل از دیدن قلعه قهقهه مشگین شهر
  • شهرت قلعه قهقهه مشگین شهر از این روست که افراد مشهوری چون شاه اسماعیل دوم پسر شاه طهماسب اول، شیخ‌ احمد گیلانی (والی گیلان) و... زندانی این دژ بودند. جالب است بدانید که شاه اسماعیل دوم نزدیک به بیست سال از عمر خود را به دستور پدر در این قلعه زندانی بوده و والی گیلان این شعر را در زمانی که در زندان قلعه‌ قهقهه مشگین شهر به‌‌سر‌می‌برده سروده است:
    از گردش چرخ واژگون می‌گریم
    و از جور زمانه بین که چون می‌گریم
    با قد خمیده چون صراحی شب و روز
    در قهقهه‌ام ولیک، خون می‌گریم
  • اگرچه قلعه قهقهه مشگین شهر به تبعیدگاه و زندان شورشیان و شاهزادگان نافرمان صفوی مشهور است، اما باید بدانید که قدمت آن بیشتر از این‌هاست و باستان‌شناسان معتقدند قدمت آن مربوط به دوران ‌پیش از اسلام برمی‌گردد و اوج کاربری آن در دوره‌ی صفویه بوده اما در دوره‌ی قاجاریه متروک شده.
  • در مورد علت نامگذاری این قلعه‌ی‌ نظامی اطلاعات دقیق وجود ندارد. شاید این نامگذاری به علت قرار گرفتن قلعه در دل کوهستان و انعکاس صدای خنده و صحبت کردن افراد باشد.
  • یکی از دلایل جذابیت مکان‌ها، ماجراها و رویدادهایی است که در طول تاریخ در آنها اتفاق افتاده؛ ماجراهای این قلعه‌ی نظامی مخوف به ادبیات فارسی هم راه پیدا کرده و «زندانی قلعه قهقهه» نام رمانی تاریخی و جذاب به قلم حمزه سردادور است که به زندگی ‌پرفراز و نشیب شاه اسماعیل‌ دوم و ماجراهای عشقی او و داستان زندانی شدن شاهزاده توسط پدرش، شاه طهماسب در قلعه‌ی قهقهه می‌پردازد.
  • رویداد قلعه قهقهه مشگین شهر مربوط به زمانی است که شاه اسماعیل میرزا (بعدها شاه اسماعیل‌دوم) در این قلعه زندانی بوده و طی این مدت قدری طلا و جواهر از خزینه‌ی دولت صفوی ناپدید می‌شود. حبیب ‌بیگ استاجلو دژبان قهقهه ادعا کرد که شاهزاده اسماعیل‌میرزا در ناپدیدن شدن اموال دست داشته اما شاهزاده دختر حبیب بیگ را گناهکار خواند. شاه طهماسب نظارت و فشار بر شاهزاده را بیشتر کرد و حبیب بیگ استاجلو را هم از کار برکنار کرد و این وقایع در نهایت منجر به افزایش اختلاف و درگیری بین قزلباش‌ها شد.
  • سیستم شبکه‌‌ی آبرسانی قلعه حیرت‌آور است. آب مورد استفاده در این دژ عظیم تنها حاصل بارش برف و باران و از جمع کردن آب‌های سطحی در یک سری حوضچه تامین می‌شده و هیچ چشمه‌ای در اطراف وجود ندارد.
  • نسیم سبک خیز را مجال عبور از حوالی قلعه قهقهه مشگین شهر نیست! این جمله را محمد‌یوسف واله در وصف این دژ محکم و نفوذناپذیر نوشته‌ و جالب است بدانید که بستر طبیعی و همچنین معماری قلعه به‌گونه‌ای است که از این دژ علاوه بر زندان شورشیان به عنوان مکانی امن و دست‌نایافتنی برای نگهداری جواهرات و خزینه‌ی دولت صفوی استفاده می‌شده.
  • قلعه قهقهه مشگین شهر در سال 1381 با شماره‌ی 6192 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده‌.
راهنمای بازدید از قلعه قهقهه مشگین شهر
قلعه قهقهه مشگین شهر در بخش مرادلو و در بیست کیلومتری روستای وجنی قرار گرفته و با دیوارهای بلند و پرتگاه‌های عمیق پیرامونش، بخش‌های متفاوتی دارد؛ شامل: پلکان صخره‌ای طبیعی، دو دروازه‌ی ورودی که با برجک‌های نگهبانی کنترل می‌شوند، 18 عدد آب‌انبار، مرکز فرماندهی، قسمت مسکونی و زندان. سایت قلعه حدود 5 هکتار وسعت دارد. قلعه از سه دیوار تو ‌ر‌تو تشکیل شده و دیوار چهارم در واقع زندان است. زندان در قسمت بالایی کوه قرار دارد و اطراف آن را یک دره‌ی 80 متری و سه پرتگاه عمیق در بر گرفته. همچنین تنها راه دسترسی موجود از سمت شمال شرقی محوطه است و برای رسیدن به قلعه باید حدود یک ساعت پیاده‌روی کنید. هنوز هم با گذشت سال‌های بسیار از ساخت قلعه، همچنان فتح  این دژ کار چندان راحتی نیست و تنها در شرایط جوی خاصی صعود ممکن است. مصالح به کار رفته در این قلعه مانند بسیاری از قلعه های دیگر شامل ملات گچ آهک و آجر است. ارتفاع قلعه‌ی قهقهه 1200 متر بالاتر از سطح دریاست و  تقریبا 300 متر از زمین‌های مجاورش مرتفع‌تر است. دور‌تا‌دور قلعه‌ی قهقهه پرتگاه‌های مخوف و عمیقی وجود دارد همچنین دیوار بلند و مستحکمی آن را احاطه کرده‌.

در بین این دیوارهای نصفه و نیمه انسان‌های زیادی زندانی شده‌اند.
 باقی‌مانده‌های دیوار‌های قلعه که روزگاری بزرگ‌ترین شخصیت‌های کشور در آن زندانی بودند.
هنگام بازدید از قلعه حوضچه‌هایی را می‌بینید که در دل کوه حفر شده و جالب است بدانید که آب مورد استفاده در قلعه از جمع کردن آب‌های سطحی حاصل از بارش در همین حوضچه‌ها تامین می‌شده است. 
حتما قبل از سفر به منطقه شرایط جوی را در نظر بگیرید و بهتر است هنگام صعود عصای کوهنوردی به همراه داشته باشید. بازدید از این جاذبه‌ی گردشگری برای‌تان هزینه‌ای ندارد. در واقع هنوز امکان بازدید از داخل قلعه به عنوان یک جاذبه‌ی گردشگری فراهم نشده و تنها می‌توانید از بیرون در میان خرابه‌های باقی‌مانده از آن چرخی بزنید.
اما خوبی بازدید از قلعه قهقهه مشگین شهر این است که در محیطی سرسبز قرار گرفته و دشت‌های تازه‌ی گل‌های لاله در اطراف آن برای یک گلگشت یک روزه بسیار مناسب‌اند. البته این را هم در نظر داشته باشید که این‌جا خبری از پوشش آنتن موبایل و امکانات رفاهی مثل مغازه، سرویس بهداشتی، رستوران یا اقامتگاه بومگردی نیست؛ پس حتما همه‌ی چیزهایی که نیاز دارید را همراه‌تان ببرید. اگر به قلعه قهقهه مشگین شهر سفر کردید، بازدید از تنگه‌‌ی قشلاق را هم فراموش کنید. این منظره‌ی زیبای طبیعی و بکر در بخش مرادلو از توابع مشکین‌شهر، تنها بیست کیلومتر با قلعه قهقهه فاصله دارد. این طبیعت سنگی با صخره‌هایی شبیه به پیکره‌های انسانی مجذوب‌تان می‌کند.
برچسب(ها)
موقعیت(ها)

دوستام کیان صدام می‌کنن. عاشق موسیقی‌های سنگین و زیبایی‌های پیچیده هستم،‌ به خاطر همین سفر جذبم می‌کنه. چون یه فرآیند طولانی و دقیقه؛ باعث می‌شه برای یه مدت نامعلومی وارد داستان‌ها و درگیری‌های غیر قابل پیش‌بینی بشی. دانشجوام و درگیر کتاب، پرخور و درگیر غذا، شاداب و درگیر عشق. می‌نویسم تا تجربه‌ها و نظراتم را به بقیه به اشتراک بذارم می‌دونم که به درد می‌خوره.

امتیاز دهید نظری تا کنون ثبت نشده است ۵ / 5 4 نفر
نظرتو با ما مطرح کن
نظرات دیگران
اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می‌دهد.