باغ گلشن، باغ کویری طبس

سپهر محسنی 20 بهمن، 1398
مدت مطالعه :
در شرق کشور ایران و در دل شهر کویری طبس، بهشتی وجود دارد به‌ نام باغ گلشن. باغ گلشن نمونه‌ای خاص از باغ‌های ایرانی است. اما چرا خاص؟ وقتی عکس‌های باغ گلشن را می‌بینید و درباره‌ی شهر طبس می‌خوانید، شاید باور نکنید که همچین باغ سرسبزی در یک شهر کویری باشد. باغ‌های ایرانی که در سرتاسر کشور قرار دارند، جزو شاهکارهای معماری ایران هستند. بیایید به دیدن پلیکان‌ها، گیاهان سردسیری و گرمسیری در کنار هم و موزه زمین‌شناسی باغ گلشن برویم. در بازدید از باغ گلشن طبس با اسمارتیز همراه باشید.
بهترین زمان دیدن باغ گلشن طبس
چند وقت پیش مطلبی می‌خواندم که نویسنده در آن می‌گفت: پیشنهاد نمی‌کنم به طبس بروید زیرا بهترین سفر عمرتان را خواهید رفت و هیچ‌کجا بهتر از آن را نخواهید دید.
این گفته تا حدود زیادی درست است. شهر طبس و روستاها و جذابیت‌های اطرافش، آن‌را تبدیل به یک مقصد خیلی خاص کرده. هر زمانی که به این شهر می‌روید، با خاطرات خوش به خانه بازمی‌گردید. 
تلفیق حس کویری نخلستان گلشن، معماری سنتی ایرانی و گل‌های زیبا و رنگارنگ
به‌خاطر نزدیک بودن به کویر، فصل‌های پاییز و زمستان، دو فصل پرمسافر شهر طبس هستند. اما باغ گلشن طبس در فصل بهار، به زیباترین حالت خود می‌رسد. اگر در فکر سفر به طبس در ایام نوروز هستید، بدانید که باغ گلشن در روز 13 به در، جای سوزن انداختن نیست و اکثر طبسی‌ها و اهالی روستاهای اطراف در این روز به باغ گلشن می‌آیند. در فصل بهار، دست‌فروشان سفره محصولات خود را در ورودی باغ پهن می‌کنند و کاهو، نارنج، آب نارنج، ریواس و لاله کوهی می‌فروشند.
راه دسترسی به باغ گلشن طبس
نمایی از درون باغ گلشن. استخر و پوشش گیاهی اطراف آن
آدرس: استان خراسان جنوبی، شهر طبس، بلوار امام خمینی
مسیر دسترسی: شاید مهم‌ترین جاذبه‌ی شهر طبس، باغ گلشن باشد. بنابراین هرکجای شهر که باشید به راحتی می‌توانید باغ گلشن را پیدا کنید. تابلوهای راهنمای باغ گلشن تقریبا در همه جای شهر هستند. اگر سوار وسایل نقلیه عمومی می‌شوید در ایستگاه باغ گلشن پیاده شوید. سپس باید کمی پیاده‌روی کنید تا به باغ برسید.
هزینه بلیط و ساعات دسترسی
هزینه بلیط باغ برای گردشگران خارجی: رایگان
هزینه بلیط باغ برای گردشگران ایرانی: رایگان
هزینه بلیط موزه میراث زمین برای گردشگران ایرانی: 2 هزار تومان
هزینه بلیط موزه میراث زمین برای گردشگران خارجی: 5 هزار تومان
تلفن تماس برای بازدید گروهی از موزه: 056-32831024
ساعات دسترسی به باغ: 24 ساعته
ساعات دسترسی به موزه: 8 الی 13، 17 الی 19
مسیر آبی که از کوهستان‌های طبس سرچشمه می‌گیرد و از باغ گلشن گذر می‌کند
روزهای بازدید از موزه: روزهای فرد به جز ایام سوگواری و تعطیلات رسمی
مدت زمان پیشنهادی بازدید: 1 الی 2 ساعت
دانستنی‌هایی قبل از دیدن باغ گلشن طبس
باغ گلشن جزو 9 باغ ایرانی که در سال 2011 به ثبت یونسکو رسیدند نیست اما یکی از مهم‌ترین باغ‌های ایرانی است.
سر در باغ گلشن طبس
  • شکل مربعی باغ گلشن به مانند تاج محل هند است. این دو باغ تنها باغ‌های مربعی شکل جهان هستند.
  • وبسایت انگلیسی دیلی تلگراف، در سال 2008 فهرستی از 50 باغ زیبای دنیا را منتشر کرد. باغ گلشن طبس در این لیست قرار داشت. این وبسایت در مورد باغ گلشن گفت: "پنه لوپه هابهوس، نویسنده بریتانیایی و کارشناس باغ‌های ایرانی توصیف ویژه‌ای از باغ گلشن ارایه می‌دهد و آن را بهشتی بر روی زمین می‌خواند که دیدن آن ارزش هفت ساعت رانندگی در میان کویر را داشته است. این باغ در طبس واقع شده است؛ شهری که در میان دو کویر قرار دارد. در چنین محیطی وجود آب به یک معجزه شبیه است؛ در اینجا آب چشمه ها به درون استخرهای بزرگی می‌ریزد که در سراسر باغ وجود دارند. با دیدن درختان خرما، مرکبات و انار حس حضور در کویر به شما دست می دهد؛ اما در کنار آن‌ها درخت استوایی سیکاس در جوار گل های سرخ و ختمی تناقضی جالب را به نمایش می‌گذارد."
  • در بیستم دی ماه سال 1355، باغ گلشن در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
  • امیر محمد حسن خان عرب زنگویی ملقب به میرحسن خان، سومین حاکم فردوس و طبس در اوایل قرن سیزدهم هجری قمری باغ گلشن را در انتهای خیابان گلشن ساخت. 
  • امیر محمد حسن خان عرب از خاندان محمودی، یکی از خاندان‌های معروف دوره قاجار بود. میرحسن خان خیلی به سفر علاقه داشت و جالب است بدانید سفرنامه او یکی از مراجع مهم تاریخی محسوب می‌شود.
  • در واپسین روزهایی که لطفعلی خان زند بر تخت شاهی بود و آغا محمد خان قاجار سعی در کودتا داشت، باغ گلشن نیز ساخته شد. تاریخ خاصی از ساخت این باغ در دسترس نیست و کارشناسان همین حدود را برای قدمت کاخ در نظر می‌گیرند. به خاطر نزدیک بودن تاریخ ساخت باغ با سرنگونی حکومت زندیه، تعدادی از محلی‌ها، ساخت باغ را بدشگون دانستند. 
  • میر حسن خان یکی از ثروتمندان مناطق طبس، فردوس، بشرویه و گناباد بود و املاک زیادی در این مناطق داشت. او در سال 1182 باغ گلشن را وقف فرزندان و امور خیریه کرد. 
  • میر حسن خان در وقف‌نامه‌ی خود نوشت: "باغ گلشن، خیابان باغ گلشن، میدان مرکزی شهر تا دروازه دشتغَران وقف بر خلایق است که رفت و آمد کنند و هر ده سال یک بار باید وقف نامه امیر حسن خانی نوشته و به تایید علمای طبس برسد."
  • می‌خواهم یک روایت غم‌انگیز از باغ گلشن برایتان بگویم. در دهه 1350 خورشیدی، دو پلیکان مهاجر در مسیر مهاجرت خود از مناطق سرد سیبری به پرواز درآمدند و به طبس رسیدند. این دو پلیکان، آب و هوا و زیبایی باغ گلشن را دوست داشتند و در این باغ زندگی جدیدی را شروع کردند. اهالی طبس هم علاقه خاصی به این پلیکان‌ها داشتند که این ابراز محبت باعث شد پلیکان‌ها در باغ گلشن ماندگار شوند. تا چندین سال، پلیکان‌های داستان ما در باغ گلشن زندگی خوش و خرمی داشتند تا این‌که در شهریورماه سال 1357، در شهر طبس زلزله آمد. متاسفانه یکی از پلیکان‌ها زیر آوار ماند و تلف شد. آن یکی پلیکان تنها ماند، در باغ گلشن پیر شد و در سال 1394 در همان باغ گلشن جان سپرد. روایت تلخ و زیبایی بود. مردم طبس هم خیلی به این پلیکان علاقه داشتند. به همین دلیل مسئولین باغ، بعد از مدتی، چند پلیکان به باغ آوردند که امروزه یکی از زیبایی‌های باغ گلشن حساب می‌شوند.
  • در باغ گلشن، آب به صورت دائمی جریان دارد. کویری بودن شهر طبس، این امر را غیرقابل باور و عجیب کرده. اما این اعجاز، یک راز انسانی دارد. در این شهر از آب‌های سطحی و سفره‌های آب زیرزمینی به طور همزمان استفاده می‌شود. این حرکت خردمندانه باعث طراوت همیشگی باغ گلشن شده است. البته قرارگیری باغ گلشن در محل به هم رسیدن آب چشمه‌های سرد و گرم کوهستان‌های طبس نیز بی‌تاثیر نبوده است. 
راهنمای بازدید از باغ گلشن طبس
باغ گلشن یک چهارباغ یا چارباغ است. چهارباغ نوعی از معماری باغ ایرانی است که در آن معابر بر یکدیگر در محوطه عمود می‌شوند و محوطه را به چهارقسمت تقسیم می‌کنند. در میان گذرگاه‌های باغ، استخر وجود دارد که تلفیق زیبایی از سبزه و آب ایجاد کرده.
استخر گلشن و پلیکان‌ها
قبل از ساخت باغ گلشن، این مکان به طور کامل، نخلستان بود و درختان بدون نظم در آن‌جا رشد می‌کردند. در حال حاضر حدود 2 هزار درخت نخل با قدمت بیش از 400 سال در باغ گلشن وجود دارند. درختان انار و نارنج از دیگر درختانی هستند که زیبایی باغ گلشن را دو چندان کردند. همچنین گل رز سرخ، اطلسی سفید و ختمی در این باغ کاشته شدند و آرایش این گل‌ها در اطراف استخر، باعث شده تا باغ گلشن به یکی از سوژه‌های عکاسی شهر طبس تبدیل شود.
"کنار هم قرار گرفتن بعضی گیاهان در باغ گلشن بسیار جالب است. مثلا درخت چنار که در مناطق سردسیر رشد می‌کند در کنار نخل‌های باغ گلشن که نماد منطقه گرمسیر هستند، می‌روید."
این دو پرنده، پلیکان معروف باغ گلشن نیستند اما برای گرامی داشتن یاد آن‌ها به باغ آورده شدند.
عمارت سردرب یک ساختمان در باغ گلشن است که یک درب آن رو به میدان انقلاب اسلامی طبس و دیگری به سوی باغ باز می‌شود. این بنای دو طبقه و زیبا در زلزله‌ی سال 1357 به طور کامل از بین رفت. ساختمان فعلی از نقشه و عکس‌های قدیمی عمارت سردرب ساخته شده است. در زیر ایوان عمارت، ورودی باغ قرار دارد و در طبقه اول تالاری عظیم و مجلل، می‌درخشد. 
موزه میراث زمین طبس یکی از جامع‌ترین موزه‌های استان خراسان جنوبی است. محوریت این موزه آثار زمین شناسی و تاریخی و وسایل مرتبط با زندگی روزمره انسان باستان است. در موزه میراث زمین طبس شما به بازدید کانی‌ها، سنگ‌ها، فسیل‌ها و مواد معدنی که از دل ذخایر زمین‌شناسی شهر طبس استخراج شدند، خواهید رفت. محیط داخلی این موزه بسیار شیک و مدرن ساخته شده است.
اگر مسافر طبس هستید و نمی‌خواهید در هتل یا مسافرخانه بمانید، باغ گلشن گزینه خوبی برای شما است. احتمالا وقتی به باغ می‌رسید تعدادی چادر مسافرتی برپا شده در باغ مشاهده کنید. در بعضی شب‌ها اهالی طبس در باغ می‌خوابند. هوا در باغ گلشن نسب به باقی نقاط شهر خنک‌تر است ولی حتما با خودتان پشه‌بند و وسایل شب ماندن را ببرید.
باغ گلشن یکی از گوهرهای ارزشمند نزد مردم شهر طبس است پس هنگام بازدید از آن مواظب درخت‌ها باشید و اگر پیک نیک کردید، حتما به تمیزی محیط هم اهمیت بدهید.  


سپهر هستم. فعلا لیسانس مهندسی برق – قدرت دارم و چون عاشق طبیعت هستم، عشقو با رشته ترکیب کردمو تمرکز کردم روی موضوع انرژی‌های تجدیدپذیر و کمک می‌کنم تا از نابودی خونه‌ی اصلیم، کرهزمین، جلوگیری بشه. سه سال پیش شروع کردم به هیچهایک و ایران‌گردی و در هر سفر چالش‌های جدیدی می‌گذرونم و خودمو دنیای اطرافمو بهتر می‌شناسم. بزرگترین آرزوم اینه همه کشورها رو بگردم و یه روزم برم مریخ! ^_^

امتیاز دهید نظری تا کنون ثبت نشده است ۵ / 4.7 30 نفر
نظرتو با ما مطرح کن
نظرات دیگران
اولین نفری باشید که در مورد این مطلب نظر می‌دهد.