چگونه تورلیدر شوم؟

28 فروردین، 1399
16 اردیبهشت، 1399
مدت مطالعه :
این روزها که سفر علاقه‌مندان زیادی به خود جذب کرده و بازار سفر حسابی رونق گرفته، افراد بیشتری سودای تور لیدر شدن و ورود به دنیای حرفه‌ای گردشگری را در سر می‌پرورانند. ما در این قسمت آکادمی سفر، به سراغ اردلان فروتن رفته‌ایم تا از تجاربش در دنیای تور لیدری برایمان بگوید. بنابراین اگر به تور لیدر شدن علاقه‌مندید اما نمی‌دانید از کجا باید شروع کنید، با این مطلب همراه باشید تا با رمز و راز این حرفه‌ی جذاب بیش‌تر آشنا شوید.

اردلان فروتن را بیشتر بشناسیم:
اردلان فروتن، هم تور لیدر رسمی سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است و هم علی‌رغم جوان بودن تجربه‌ی برگزاری تورهای متعدد در شرکت‌های معتبر گردشگری را دارد. اردلان دانشجوی کارشناسی مترجمی زبان بود که به واسطه‌ی یکی از دوستانش با دوره های تور لیدری آشنا شد. علاقه به سفر و فعالیت‌های طبیعت‌گردی او حالا فرصت بروز پیدا کرده بود. بنابراین به مؤسسه‌ی آوای طبیعت پایدار رفت و دوره‌های تورلیدری‌اش را با موفقیت گذراند. اردلان بعد از گرفتن کارت راهنمای گردشگری از سازمان میراث فرهنگی به صورت رسمی به فعالیت در این حرفه مشغول شد. برگزاری و مدیریت تورهای مختلف داخلی، ورودی(incoming) و خروجی(outgoing) از سوابق درخشان او در این حرفه به شمار می‌رود.

تور لیدر کیست؟
تور لیدر کسی است که مسئولیت سفر، اجرای برنامه‌ها و هدایت برنامه‌ی سفر طبق چارت آژانس گردشگری را بر عهده دارد. اگرچه در ایران تور لیدر و راهنمای تور در عمل تفاوتی با هم ندارند اما در ادبیات جهانی تور لیدر به کسی گفته می‌شود که در مورد کشور مقصد اطلاعات دارد و هماهنگی هتل، رستوران و رعایت زمان‌بندی بازدیدها بر عهده‌ی اوست.
از طرفی guide یا راهنما کسی است که بیشتر قدرت مدیریت بحران و حل مسأله‌ دارد. از طرفی دادن اطلاعات در مورد سایت‌های مورد بازدید و شناخت مسیر از وظایف راهنمای تور به شمار می‌رود. همانطور که گفته شد، افرادی که در ایران فعالیت می‌کنند، اکثرا guide هستند و هر دو وظیفه را با هم انجام می‌دهند.
   
تورلیدر
تورلیدرها نقش مؤثری در کیفیت سفر شما دارند.
چه کسانی می‌توانند تور لیدر شوند؟
مثل تمام مشاغل دنیا، تور لیدر شدن هم پیش‌نیازهایی دارد که بهتر است قبل از ورود به این رشته از آن‌ها آگاه شوید. در واقع کسی که می‌خواهد تور لیدر شود بهتر است:
•    علاقه‌مند به سرویس دهی باشد و از کمک کردن به دیگران امتناع نکند.
•    روحیه‌ی اجتماعی داشته باشد و از تعامل با افراد لذت ببرد.
•    Moody نباشد و روحیات اخلاقی پایداری داشته باشد.
•    صبور باشد و زود عصبانی نشود.
•    قدرت حل مسأله داشته باشد و بتواند بحران‌های پیش آمده را به خوبی مدیریت کند.
•    به سفر علاقه‌مند باشد؛ نمی‌شود به تور لیدر بودن فکر کرد اما عاشق و دلباخته‌ی سفر نبود. بنابراین هر شخصی که به کار کردن در این حرفه فکر می‌کند باید تجارب مختلفی از سفرهای متنوع داشته باشد. این تجارب به فرد کمک می‌کند تا شرایط سفر گروهی را بیشتر درک کند و پتانسیل‌های خود را بشناسد.
•    شرایط جسمانی خوبی داشته باشد؛ از آن‌جا که تورلیدری ارتباط مستقیمی با فعالیت‌های فیزیکی دارد، برخورداری از قدرت جسمانی خوب از پیش‌شرط‌های ضروری این حرفه محسوب می‌شود.
•    با زبان انگلیسی آشنا باشد؛ میزان تسلط تور لیدر بر زبان انگلیسی با توجه به نوع دوره‌ای که می‌خواهد بگذراند متفاوت است. برای مثال کسی که می‌خواهد تور لیدر incoming شود نه ‌تنها باید بر زبان انگلیسی مسلط باشد بلکه با تسلط بر دو یا چند زبان دیگر می‌تواند در دنیای رقابتی این حرفه جایگاه بهتری از آن خود کند.
•    اگرچه دامنه‌ی سنی نمی‌تواند محدودیتی برای فعالیت در این حرفه باشد اما بازه‌ی سنی 20-35 سالگی، بهترین بازه‌ی سنی برای فعالیت در این حرفه محسوب می‌شود.
•    حداقل مدرک لیسانس داشته باشد؛ برای گذراندن دوره‌های راهنمایان گردشگری، نیازی به داشتن مدرک مرتبط با گردشگردی نیست و در پایان این دوره‌ها به همه‌ی فراگیران گواهینامه اعطا می‌شود. اما برای گذراندن آزمون جامع گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گرفتن کارت راهنمایان گردشگری داشتن حداقل مدرک لیسانس ضروری است. اگرچه بخشی از این پیش‌نیازها به صورت ذاتی در شخصیت افراد وجود دارند اما مانند هر مهارت دیگری با آموزش و تمرین قابلیت ارتقا دارند.

اردلان فروتن

اگرچه همه‌ی این پیش‌نیازها با اهمیت هستند اما با توجه به گرایشی که فرد علاقه‌مند به فعالیت در آن باشد، اولویت‌بندی متفاوتی دارند.

می‌خواهم تور لیدر شوم، از کجا شروع کنم؟
به عنوان اولین قدم، به یک مؤسسه‌ی آموزشی رسمی بروید و در دوره‌ی مورد علاقه‌ی خود ثبت‌نام کنید. خوشبختانه علاوه بر سازمان فنی‌وحرفه‌ای، مؤسسات متعدد دیگری هم در این حوزه فعالیت دارند که حتی بعضی دوره‌ها را به صورت آنلاین برگزار می‌کنند. بعضی از این مؤسسات عبارتند از:
•    مؤسسه‌ی آوای طبیعت پایدار
•    مؤسسه طبیعت
•    آوای جلب سیاحان
•    ارسباران
برای تور لیدر شدن چقدر باید هزینه کنیم؟
شرکت در دوره‌های راهنمایان گردشگری (هر دوره به صورت جداگانه)، حدودا 2 تا 3 میلیون تومان هزینه دارد. هزینه‌ی آزمون جامع سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و دریافت کارت هم به صورت جداگانه و با توجه به نرخ مصوب سالانه‌ی این سازمان تعیین می‌شود.
تورلیدری چه انواعی دارد؟
تورلیدرها در گرایشات مختلفی می‌توانند فعالیت داشته باشند که علاقه در انتخاب آن‌ها حرف اول را می‌زند:
•    راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی
•    راهنمایان طبیعت‌گردی

در یک تقسیم بندی دیگر، تورلیدرها به National، International و Local تقسیم می‌شوند. این تقسیم‌بندی بیش‌تر از این جهت اهمیت دارد که بنا به مقتضیات شرایط بتوان بهترین انتخابرا داشت. برای مثال در کشور هند به دلیل گستردگی و تنوع فرهنگی قسمت‌های مختلف آن، راهنمایان National خیلی نمی‌توانند فعالیتی داشته باشند، بنابراین به راهنمایان Local نیاز بیشتری احساس می‌شود.
تورلیدری چه دوره‌هایی دارد؟
حالا که با انواع تورلیدری آشنا شدید، وقت آن است که با دوره‌های آموزشی که در هر گرایش خواهید گذراند آشنا شوید. این دوره‌ها عبارتند از:
دوره‌ی راهنمایان ایرانگردی و جهانگردی: فرایند آموزشی این دوره حدودا 6-8 ماه طول خواهد کشید. معماری ایران و جهان، شناخت اماکن تاریخی، نقشه‌خوانی، شناخت روحیات ملل، شناخت موزه‌ها و فنون راهنمایان بخشی از دروس این دوره هستند. همچنین بعضی مؤسسات بخشی از این کلاس‌ها را در قالب سفرات آموزشی برگزار می‌کنند تا فراگیران به درک مناسب‌تری از دروسی که مطالعه می‌کنند برسند.
تورلیدر طبیعت‌گردی
طبیعت‌گردی را بدون تورلیدر تجربه نکنید!
دوره‌ی راهنمایان طبیعت‌گردی: فرایند آموزشی این دوره به بازه‌ی زمانی حدودا 8 الی 10 ماهه نیاز دارد. در این دوره‌ی جذاب افراد با گذراندن دروس پایه و تخصصی اطلاعات جامعی درباره‌ی طبیعت ایران، پستانداران، گیاهان، پرندگان، آبزیان، نجوم، فنون بقا در طبیعت و فنون تورگردانی پیدا خواهند کرد. دروس آشنایی با جاذبه‌های تاریخی-فرهنگی ایران، شناخت روحیات ملل، به علاوه‌ی دروس پایه از جمله دروس مشترک بین هر دو گرایش هستند. بخشی از کلاس‌های این دوره هم به فراخور محتوایشان در طبیعت و همراه با استاد راهنما برگزار می‌شود.
• علاوه بر این دو دوره‌ی مرسوم، اخیرا دوره‌های تخصصی دیگری هم طراحی شده است که توانسته علاقه‌مندان زیادی را به خود جلب کند. راهنمای تخصصی پرنده‌نگری، بقا در طبیعت ، راهنمای تخصصی گردشگری با دوچرخه و راهنمای تخصصی گردشگری کودک از جمله‌ی این دوره‌های هیجان‌انگیز می‌باشد.

یک تورلیدر به چه تجهیزاتی نیاز دارد؟
تفاوتی ندارد تورلیدر تاریخی-فرهنگی باشید یا طبیعت‌گردی، داشتن تجهیزات برای شما ضروری است. طبیعتا تورلیدر طبیعت‌گردی به تجهیزات تخصصی‌تری نیاز دارد. اما برای هر راهنمایی داشتن این ابزارها بسیار کمک‌کننده به شمار می‌رود. این تجهیزات عبارتند از:
تورلیدرها هم به تجهیزات نیاز دارند!
•    قلم و دفتر؛ شاید بگویید گوشی‌های تلفن همراه این روزها جای قلم و دفتر را گرفته‌اند. اما نمی‌شود همیشه به این گوشی‌ها اعتماد کرد. پس برای اطمینان و دسترسی بهتر به اطلاعات ضروری حتما این دو وسیله راه به همراه داشته باشید.
   واکی تاکی؛ وجود این بیسیم‌ها مخصوصا در تورهای طبیعت‌گردی بسیار کمک‌کننده می‌باشد.
•    قطب‌نما؛  وجود قطب‌نما به خصوص در دوره‌های طبیعت‌گردی از واجبات به شمار می‌رود.
•    پوشش مناسب: تورلیدری، حرفه‌ای پر فعالیت به شمار می‌رود. بنابراین باید از لباس‌ها و کفشی استفاده کنید که مناسب پیاده‌روی‌های طولانی باشد.
•    کارت تورلیدری و مدارک سفر؛ این مدارک نشانگر رسمی بودن فعالیت شما به عنوان تورلیدر است، پس هرگز آن‌ها را فراموش نکنید.
•    کیف کمک‌های اولیه؛ داشتن این کیف برای هر تورلیدری ضروری است اما راهنمایان طبیعت‌گردی باید وسایل مفصل‌تری در این زمینه داشته باشند.
•    دوربین عکاسی و باتری‌های اضافه؛ اگرچه داشتم این دو مورد الزامی نیست اما می‌تواند در بهبود کیفیت تورها مؤثر باشد.
تورلیدری چه آینده‌ی شغلی دارد؟
بعد از گذراندن موفق دوره‌های آموزشی راهنمایان و کسب نمره‌ی قبولی در آزمون‌های داخلی این مؤسسات، گواهینامه‌ای به شما اعطا می‌شود. بعد از گرفتن این گواهینامه و سپری شدن بازه‌ی زمانی 6 ماهه، می‌توانید در آزمون جامع سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری شرکت کنید. شرکت در این آزمون شرایط دارد که عبارتند از:
•    داشتن حداقل مدرک لیسانس در هر رشته‌ای
•    عدم سوء پیشینه
•    عدم سابقه‌ی کیفری
•    عدم اعتیاد
تسلط بر یک زبان خارجی امروزه دیگر امتیاز محسوب نمی‌شود، پس برای مطرح شدن در بازار کار چند زبان خارجی یاد بگیرید!

“هشدار: گذراندن این مراحل به هیچ‌وجه تضمینی برای پیدا کردن کار نیست. اگر می‌خواهید یک تورلیدر موفق بشوید باید در دنیای رقابتی این روزها حرفی برای گفتن داشته باشید.”


گذراندن این مراحل به هیچ‌وجه تضمینی برای پیدا کردن کار نیست. اگر می‌خواهید یک تورلیدر موفق بشوید باید در دنیای رقابتی این روزها حرفی برای گفتن داشته باشید. بنابراین توانایی‌هایتان را بهبود دهید و سعی کنید رزومه‌ی خوبی برای ارائه در بازار کار به دست بیاورید. در ادامه با چند راهکار عملی برای ارتقا توانمندی خود در این حرفه آشنا خواهید شد:
•    زیاد سفر کنید: کسی می‌تواند یک تورلیدر موفق بشود که اهل سفر باشد. سفر کردن به شما کمک می‌کند تجربه‌های ارزشمندی به دست بیاورید که تقریبا از هیچ منبع دیگری قابل دستیابی نیست. بنابراین سفر  را در اولویت زندگی خود قرار دهید.
•    اطلاعاتتان را بالا ببرید: بخوانید، بپرسید، ببینید و تجربه کنید. اطلاعات خوب برگ برنده‌ی شما در این حرفه به شمار می‌رود. پس سراغ منابع مختلف بروید و سعی کنید اطلاعات مفید و جامعی در حوزه‌ی فعالیتتان به دست بیاورید.
•    جسارت داشته باشید: برای گرفتن کار در دنیای رقابتی این روزها باید جسارت داشته باشید و سماجت به خرج دهید، در غیر این صورت هیچ مؤسسه و سازمانی به شما اعتماد نخواهد کرد.
آیا با کارت تورلیدری می‌توان در خارج از ایران هم کار کرد؟
خیر، هر کشوری قوانین خاصی برای آموزش راهنمایان گردشگری دارد و شما نمی‌توانید به صرف داشتن کارت راهنمای گردشگری ایران در کشورهای دیگر هم مشغول به فعالیت شوید. البته دوره‌هایی که توسط سازمان فنی و حرفه‌ای کشور برگزار می‌شود معمولا دارای مدارک بین المللی هستند، اما باز هم تضمینی برای پیدا کردن کار نیست.

اردلان فروتن

شما می‌توانید با ارائه‌ی کارت راهنمای گردشگری در بعضی کشورها، به صورت نیم‌بها یا رایگان از بعضی موزه‌ها و اماکن تاریخی بازدید کنید، از جمله موزه‌ی فرش باکو!

آیا تورلیدری درآمد خوبی دارد؟
میزان درآمد هر تورلیدر بستگی به میزان فعالیت و توانمندی او دارد. بنابراین اگر بتوانید خود را خوب پرزنت کنید می‌توانید تورهای بیشتر و در نتیجه درآمد بالاتری هم داشته باشید. نکته‌ی قابل توجه در این حرفه آن است که تورلیدر بودن به‌خصوص در ایران شغلی فصلی محسوب می‌شود و درآمدی متناوب دارد. این ویژگی در مورد تورهای ورودی (incoming) وجه بارزتری پیدا می‌کند، چرا که این تورها در دو فصل بهار و پاییز رونق بیشتری دارند. بنابراین خیلی دور از انتظار نیست که تورلیدرها اکثرا شغل دیگری هم در کنار این حرفه داشته باشند.
روند شغلی هر تورلیدر به این شکل است که بعد از برگزاری چند تور داخلی، می‌تواند تور ورودی بگیرد. برگزاری تورهای بزرگ (25 روزه) در سراسر ایران، پرچالش‌ترین حالت تورهای ورودی است که رسیدن به این مرحله حداقل 2 سال طول خواهد کشید.
تورلیدری چه ترفندها و خطراتی دارد؟
تورلیدر بودن هم مشکلات خاص خود را دارد. بعضی از این مشکلات به مسافران و بعضی به مراکز اقامتی، رستوران‌ها و اماکن تاریخی-فرهنگی مربوط می‌شود. اگرچه جنس این قبیل مشکلات در تورهای طبیعت‌گردی کمی فرق دارد و جدی‌تر می‌شود، اما با مدیریت درست تورلیدر تا حد زیادی قابل اجتناب هستند.
بعضی از این مشکلات عبارتند از:
•    گم شدن پاسپورت مسافران
•    بیماری مسافران و مشکلات گوارشی
•    هماهنگ نبودن هتل
•    خراب شدن ماشین

در تورهای طبیعت‌گردی:
•    گم کردن مسیر
•    گرمازدگی، گزش و ارتفاع‌زدگی
•   خطر بهمن در زمستان
مطالعه‌ی چه منابعی در مسیر تورلیدر شدن به من کمک می‌کند؟
•    خواندن سفرنامه‌های افرادی که به ایران سفر کرده‌اند، منبعی غنی برای کسب اطلاعات در این زمینه به حساب می‌آید. سفرنامه‌های ناصرخسرو، جیمز بایرن، جیمز موریه، آلفونس گابریل، ادوارد بروان و فوریه نمونه‌هایی از این منابع به شمار می‌روند.
سفرنامه ها را بخوانید
خواندن سفرنامه‌ها دید شما را بازتر می‌کند.
•    خواندن کتاب‌های باستان‌شناسانی که به ایران آمده بودند مثل گریشما که حاوی اطلاعات غنی باستان‌شناسانه است.
•    فصل‌نامه‌ی گیلگمش که به صورت تخصصی در زمینه‌ی گردشگری فعالیت می‌کند.
•    بازدید از سایت کویرها و بیابان‌های ایران
•    مطالعه‌ی کتاب اکوتوریسم؛ راهنمای گردشگری پایدار به قلم افسانه احسانی
•    آشنایی با پرندگان ایران (کتاب های آقای جمشید فیروز و آقای پرویز بختیاری) برای کسانی که به تورلیدری طبیعت‌گردی و خصوصا پرنده‌نگری علاقه‌مندند.

روانشناسی می‌خونم و شیفته‌ی کشف دنیای پدیداری آدم‌هام. عکاسی و نویسندگی پنجره‌هایی هستن که من رو به جهان بیرون وصل می‌کنن. علاقه به طبیعت باعث شد به سمت فعالیت‌های محیط‌زیستی برم و در ادامه به سفر علاقه‌مند بشم. سفر برای من فرصت کشفه و کمکم کرده ابعاد جدیدی از خودم رو بشناسم. کتاب، فیلم و پادکست هم اجزای جدانشدنی زندگی من هستن.

امتیاز دهید 5 دیدگاه ۵ / 4.5 90 نفر
نظرتو با ما مطرح کن
نظرات دیگران
ناهید
16 خرداد، 1399

سلام من از کجا بدونم شیراز سازمان فنی حرفه ایش لیدر داره یا نه هر چی گشتم چیزی گیدا نکردم با شایدم من بلد نبودم😭😭😭تو رو خدا کمکم کنید

پاسخ اسمارتیز :
سلام.
همه‌ی استان‌ها اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دارند. میتونید به سایت اداره‌ی میراث فرهنگی استان فارس مراجعه کنید و از طریق راه‌های ارتباطی تماس بگیرید: سایت میراث فرهنگی استان فارس
sajad amirfatahi
16 خرداد، 1399

من دارم دیپلم گردشگری میخونم. بعد از دریافت مدرک بهم گفتند که میتونم تورلیدری انجام بدم و استخدام آژانس های مسافرتی بشم و نیازی به لیسانس ندارید. الان جریان چیه؟ من اشتباه میکنم؟شما اشتباه میکنید؟ اونا بهم دروغ گفتند؟

پاسخ اسمارتیز :منبع شما برای کسب آخرین اطلاعات موثق باید وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باشه. طبق مقررات برای شرکت در آزمون جامع راهنمایان گردشگری و دریافت کارت، داشتن حداقل مدرک لیسانس ضروریه.
سمانه
16 اردیبهشت، 1399

برای اینکه این مدرک در کشورهای دیگر هم به درد بخور باشه لازمه که به سازمان فنی حرفه ای مراجعه کنیم؟

پاسخ اسمارتیز :
از آنجایی که سازمان فنی و حرفه‌ای ایران، عضو سازمان جهانی کار (ILO) است، تمامی گواهینامه‌های صادره از سوی این سازمان اعتبار بین المللی دارند. بنابراین مدارک آن در کشورهایی که عضو سازمان جهانی کار هستند هم قابل قبول است.
Mehr
9 فروردین، 1399

شرط داشتن لیسانس برای تورلیدری کاملا اشتباهه .کسانی را میشناسم فوق دیپلم دارن اما تسط به زبان فرانسه یا انگلیسیشون فوق العادست در صورتی که هم دوره ای های ارشدم (ارشد مدیریت جهانگردی) بیشترشون هیچ تسلطی بر زبان انگلیسی نداشتن روی همین حساب میگم شرط لیسانس اشتباهه.خیلی ادم های دیگه ای هم هستن لیسانس ندارن اما اطلاعاتشون در سایر زمینه ها از دانشجوهای همین رشته بالاتره

پاسخ اسمارتیز :همانطور که در مطلب اشاره شده، شرط داشتن لیسانس برای گذراندن امتحان وزارت میراث فرهنگی و گرفتن کارت رسمی تورلیدری اساسی است. اینکه افراد چقدر دانش و اطلاعات دارند قطعا علاوه بر مدرک تحصیلی به معیارهای دیگری هم وابسته‌ست و طبق گفته‌ی شما مدرک تحصیلی گاهی اوقات معیار مناسبی برای سنجش اطلاعات یک فرد نیست، اما این موضوع خارج از محوریت این مطلب است. ممنون از همراهی شما.
معصوم
9 مهر، 1398

خیلی مطلب جامع و خوبی بود. ممنون 🙏 فقط منابع معرفی‌شده، نیاز به تجدیدنظر دارند. سفرنامه‌ها گو اینکه بسیار اطلاعات خوبی دربردارند، مرتبط با چگونگی تورلیدرشدن نیستند. سایت میراث پارسیان متاسفانه بعد از تهمتهای وارده، کار نمی‌کند. (فقط صفحه اول دارد). پرنده‌ها صحبتی از تورلیدری ندارند...شاید بهتر باشد عنوان این قسمت تغییر کند. اینکه «برای قرار گرفتن در مسیر تورلیدر شدن، با چه کتابهایی خوبست آشنا شویم....»
بهرحال قسمت آکادمی سفر از جذابترین قسمتهای اسمارتیزه 😍

پاسخ اسمارتیز :ممنونم از حسن توجه شما، صحبت شما کاملا درسته. در واقع قصد ما هم از معرفی این منابع، کمک به وسعت دید و جهان‌بینی مرتبط با سفر یک تورلیدر هست. ممنون که همراه اسمارتیز هستید.